Fondacioni "Friedrich Ebert"
Zyra e Tiranes
Rruga: "Abdi Toptani"
Torre Drin, Kati i 8-te
Kutia Postare 1418
Tirana, ALBANIA
Tel.: +355 (4) 22 55 - 539
Tel.+ Fax: +355 (4) 22 50 - 986
e-mail: festiran@fes.org.al

http://www.fes.org.al

Gjermani:
http://www.fes.de

ARTI I ORGANIZIMIT: STRATEGJITE GJITHPERFSHIRESE TE SINDIKATAVE PER ZHVILLIM

Koco JANI
Departamenti i Organizimit dhe Kualifikimit prane BSPSH

Organizimi i Sindikatave eshte nje lloj arti dhe si gjithe format e tjera te artit ai ka ndryshuar dhe eshte zhvilluar pergjate kohes, ne menyre qe te jete i pershtatshem me kohen dhe vendin ne te cilin aplikohet.

Ne kontekstin e rritjes te nje ekonomie globale ne te cilen kompanite nuk jane me te kufizuara nga kufijte tokesore dhe te drejtat e punetoreve gerryhen dhe minimizohen ne menyre te vazhdueshme, ku fuqia e ligjeve mbi punesimin dobesohet vazhdimisht dhe perplasjet dhe konkurenca e vazhdueshme midis sindikatave si dhe shfi-ytezimi i punetoreve, nga dita ne dite po behen norma pune, sindikatat kane krijuar dhe zhvilluar modele organizimi origjinale te cilat jane hartuar per te drejtuar dhe zgjidhur krizen apo hapesirat mbi burimet dhe informacionin qe duhet te ekzistoje midis kompanive dhe punedhenesve. Strategjite origjinale te Sindikatave kane formuar ate e cila eshte njohur si Modeli Gjithperfshires i Organizimit te Sindikatave.

Ky model perbehet nga dy pjese: njeri i te qenurit i mbuluar dhe tjetri modeli i te qenurit i zbuluar.

FAZA I: TE KUPTUARIT E MJEDISIT TUAJ TE ORGANIZIMIT

Pergatitjet dhe perpjekjet per nje organizim jane te njejta me ato te nje beteje. Drejtuesi i Organizimit eshte gjenerali dhe duhet te vleresoje terrenin e fushes se betejes.

A. Kupto rregullat e mjedisit ne te cilin ju kerkoni te beni organizimin
B. Kupto kontekstin social ne te cilin po planifikoni te beni organizimin
C. Kupto kushtet apo gjendjen financiare ne te cilat po planifikoni te beni organizimin.

FAZA II: HARTEZIMI 1 INDUSTRISE

Perpara se te fillojne nje proces organizimi sindikatat duhet te hartezojne industrite e tyre si dhe te identifikojne te gjithe aktoret kryesore te biznesit ne keto industri. Procesi i hartezimit duhet te mbledhe te dhena kryesore mbi kompanite, te tilla si:

1 . Emrat e firmave.
2. Aksionet & burimet e te ardhurave te firmes.
3. Aksionioneret e firmes.
4. Ndarjen e te ardhurave te firmes.
5. Perqindjen e punonjesve ne industrine e targetuar qe firma merr ne pune.
6. Paraqitjen e firmes (lokale, regjionale ose kombetare).

Hartezimi i industrise eshte nje ushtrim shkencor dhe drejtuesit e sindikatave duhet te kene ne dispozicion te dhenat me te pershtashme dhe te verteta mbi elementet nen studim. Hartezimi i industrise duhet te zhvillohet dhe te prezantohet ne fillim perpara vendimarresve te sindikatave para se te vazhdohet me tej procesi.

FAZA III: TARGETIMI (SHENJEZIMI)*

*Zgjidh grupin shenje apo target, mos lejoni qe ata t'u zgjedhin ju*.

Targetimi apo shenjezimi eshte nje proces mjaft i kujdesshem dhe jo i rastesishem. Berja e shpejte e "pazarit" apo organizimi reaktiv eshte nje model jo eficient.

Sindikatat duhet te perfshihen ne nje ushtrim targetimi i cili eshte ne dijeni te nje hartezimi te industrise. Ushtrimi i targetimit drejtohet nga principe ku perpjekjet organizative qe jane per t’u ndjekur kerkojne te permiresojne ne menyren me te mire te mundshme marredheniet baze dhe kushtet e punes ne nje industri te dhene. Si i tille, objektivi i ushtrimit mbi targetimin apo shenjezimin eshte te identifikoje ata punemarres te cilet influencojne ne menyre domethenese marredheniet dhe kushtet e punes ne industrine ne fjale.

Ushtrimi i Targetimit apo Shenjezimit duhet te fokusohet ne nje numer te kufizuar targetash apo objektivash shenje (1-3).

FAZA IV: STUDIMI 1 TARGETIT APO OBJEKTIVIT TUAJ SHENJE

Modelet organizative tradicionale te sindikatave te cilat kane aplikuar kerkime apo studime jane kufizuar vetem mbi punedhenesin dhe vendin e punes te cilin ato studiojne. Modeli organizativ gjitheperfshires merr ne konsiderate nje ushtrim hartezues te pare nga kendveshtrimi i interesit personal e cila ndiqet nga nje operacion diagnostikues i kompanise duke e mbyllur me zgjedhjen perfundimtare te targetit apo grupit shenje.

Ushtrimi hartezues i pare nga kendveshtrimi i interesit personal merr ne konsiderate dhe shikon te gjitha forcat dhe aktoret te cilet influencojne sjelljet dhe operacionet e kompanise se zgjedhur si target.

- Aksioneret e targetit & interesa te tjera te biznesit te tyre.

- Kompanite prinder te targetit dhe/ose kompanite si motra dhe/ose kompanite suplementare apo vartese.

- Kompanite kryesore partnere te targetit (aleancat e biznesit / klientet kryesore).

- Aktoret kryesore qeveritare te cilet influencojne ne menyre domethenese sjelljet e targetit tuaj.

- Partneret komunitare te targetit (makinerite e imazhit te publikut).

- Si dhe aktore te tjere ky te cilet influencojne sjelljet e targetit.

Operacioni diagnostikues i kompanise eshte nje ushtrim i cili kerkon njohuri mbi biznesin dhe nuk duhet bere ne menyre absolute vetem nga sindikatat. Ky ushtrim duhet te percaktoje, midis te tjerave dhe:

 Strukturen e targetit dhe funksionimin e tij.
 Burimet kyce te te ardhurave te targetit brenda struktures se tij funksionale
 Burimet financiare shendetesore te targetit apo grupit shenje (shume te rendesishme)
 Te mirat apo sherbimet kryesore pertituese te targetit.
 Cdo variant mbi perfitimet sezonale te targetit.

Zgjedhja perfundimtare e targetit apo grupit shenje eshte nje proces i mbuluar, i maskuar. Ai perfshin mbledhjen e nje informacioni me te detajuar mbi targetin direkt ne pershtatje me procesin e rekrutimit. Zgjedhja per-fundimtare e targetit behet brenda cdo nenndarje te funksionimit te targetit dhe perfshin:

 Identilikon se si eshte organizuar puna (klasifikimi i punes).
 Turnet e punes & Ndarja e mbingarkeses ne pune.
 Marreveshjet ekzistuese te punesimit (pagat, pertitimet, oret e punes, etj...)
 Identifikimi i ceshtjeve te punonjesve ne cdo nen-ndarje te funksionimit te targetit.
 Profilizimi i punonjesve (l, 2, 3 & Identitikimi i Liderave ne vendin e punes).
 Menaxhimi i Profilizimeve.

Pas zgjedhjes se targetit, do te zhvillohet nje Permbledlgje e hartuar sipas nevojave apo vecorive te sindikates, e perpiluar nga informacioni i mbledhur nga cdo kompani e targetuar.

FAZA V: NGRITJA E NJE KOMITETI ORGANIZUES (KO)

Kjo faze perfshin rekrutimin sekret te individeve me pozicione kyce te cilet jane perzgjedhur nga cdo komponent i funksionimit te targetit per te formuar nje komitet organizativ (KO). Kjo nuk do te thote rekrutim i individeve per anetaresi fillestare ne sindikata, por rekrutimi i atyre individeve te cilet do te sherbejne si drejtues per rekrutim ne kete kompani ne vecanti.

Principi drejtues i ketyre perpjekjeve eshte fuqizimi brenda targetit.
¬
KO duhet te trajnohet nga sindikata persa i perket:

 Pricipeve baze te sindikatave dhe te drejtave te punonjesve.
 Ligjin kombetar te Punesimit.
 Informacionin e punedhenesit te mbledhur ne fazen IV (Studimi i targetit tuaj).
 Fuqizimi me shprehi ne rekrutimin e anetareve te sindikatave.

FAZA VI: ZHVILLIMI I NJE SLLOGANI PER FUSHATE & NGRITJA E NJE KOALICIONI

Komiteti Organizativ duhet te zhvilloje nje sllogan per fushate. Keto sllogane fushatash jane te dobishem sepse prezantojne thjesht dhe ne menyre te kuptueshme principet rreth te cilave grupi i punetoreve dhe aleateve potenciale mund te bashkohen.

Shembuj te slloganeve te fushatave perfshijne:

Paga te kenaqshme per nje Dite te Plote Pune tek Nite si nje shembull per nje grup target ku ceshtja apo problemi kryesor i punonjesve jane pagat.

Perfitime te "Shendetshme" por Punonjes jo te Shendetshem tek Safarikom si nje shembull ku ceshtja kryesore e grupit target jane perfitimet shendetesore te punonjesve etj.

FAZA VII: NGRITJA E NJE KOMUNITETI/KOALICIONI PUNE

Ndertimi i nje kualicioni te komunitetit rnbi punen rrit shanset per sukses ne nje fushate organizuese. Objektivi eshte shfrytezimi i energjise se shume partnereve per te influencuar sjelljet e firmes ne menyre te tille qe ajo te veproje ne nje menyre me te favorshme kundrejt punonjesve.

Per te ngritur nje kominitetit/koalicion mbi punen, sindikata duhet te identitikoje aleatet potenciale nga shoqeria civile dhe qeveria. Shembuj te aleateve potenciale perfshijne:

 Parlamentare dhe zyrtare te qeverise nga distrikte ku targeti apo kompania shenje ka nje numer domethenes punetoresh.
 Organizatat Religjioze (kishat, xhamiat etj.).
 Liderat e komunitetit dhe Organizatat Civile.
 Personalitete dhe prezantues te mediave lokale, regjionale dhe kombetare.
 Grupe te Studentave.
 Organizata te Sindikatave Regjionale dhe Globale.

Per te ndjekur keta aleate potenciale duhet hartuar nje plan veprimi por nuk duhet implementuar akoma derisa te tilloje procesi aktual i rekrutimit.

FAZA VIII: GJETJA E MEKANIZMAVE PER TE LUFTUAR

Ne lidhje me KO sindikata duhet te identifikoje burimet e nevojshme per te financuar procesin e rekrutimit ne cdo grup shenje te vecante. Duhet te zhvillohet nje fushate per rritjen e finacimeve e hartuar per te mbeshtetur jo vetem punen e stafit te organizimit por edhe Komitetin Organizues ne te njejten kohe.
Organizuesit e stafit duhet te punojne ngushtesisht dhe ne harmoni me organizuesit e punonjesve (shume prej te cileve duhet te jene ne KO) dhe se cdo komponent i funksionimit te targetit duhet te ndiqet ne te njejten kohe paralelisht.

FAZA IX: FILLIMI I FUSHATES SE REKRUTIMIT

Realizimi apo zbatimi i fushates duhet (te pakten ne fillim) te ndjeke nje proces te kujdesshem dhe te miremenduar. Pergjate cdo faze te implementimit, KO dhe Sindikata duhet te jene se bashku. Nese fazat e meparshme kane filluar te implementohen ne menyre korrekte, kjo eshte pika ku menaxheri apo administratori duhet te ndergjegjesohet rreth perpjekjeve per rekrutim te cilat tashme kane marre rrugen.

Aspekte te rendesishme te kesaj faze jane:
1.Te ndjekesh liderat/udheheqesat dhe ata te cilet jane percaktuar si te paret.
2. Perfshirja e organizuesve te puntoreve (jo vetem Organizuesit e stafit).

3. "Imunizimi" i punonjesve per te luftuar iniciativat anti-sindikaliste te kompanive.

4. Kerkimi praktikisht i solidaritetit te sindikatave ne baza globale dhe regjionale.

FAZA X: RRITJA NE MENYRE GRADUALE E TAKTIKAVE QE USHTROJNE PRESION

Nje element kryesor i kesaj perqasjeje persa i perket organizimit eshte se sindikata nuk perdor te gjitha mjetet qe ka ne dispozicion per te bere presion mbi kompanine ne menyre te menjehereshme. Eshte e nevojshme qe rritja e presionit te behet ne menyre graduale ne pershtatje me cdo shmangie dhe rezistence nga kompania. Sa me shume te rezistojne punedhenesit per te njohur sindikaten aq me shume presion eshte ushtruar. Sindikata duhet te filloje me perdorimin e taktikave me presion te ulet sic mund te jene informacionet kuptimplota dhe gradualisht te kaloje ne taktika me presion me te larte sic mund te jene ndjekja e veprimeve, te cilat ndikojne mbi investimet e firmes apo te aksionereve te saj. Taktika me e mire e sindikates nuk duhet te perdoret asnjehere ne fillim.

FAZA XI: SOLIDARITETI NDER-SEKTORIAL

Ndersa nje firme ka veprimtarine e saj ne nje lloj te caktuar industrie, rralle mund te ndodhe qe punonjesit e nje industrie tjeter te mos ndikojne mbi te ne nje menyre apo nje tjeter. P.sh, firmat e industrise prodhuese ne menyre te vecante varen nga punonjesit e transportit. Duke pasur parasysh se objektivi kryesor eshte ndryshimi i sjelljes se firmes, ¬potenciali per veprime te bazuara ne solidaritetin nder-sektorial eshte nje mjet efektiv ne arritjen e ketij ndryshimi. Ne kete menyre, sindikatat duhet te shikojne mbi targetat apo grupet shenje te tyre dhe te percaktojne se cilet punonjes ne sektoret e tjere ndikojne ne veprimtarine e targetit dhe nese keta punonjes, jane organizuar ne baze sindikatash te vullnetshme per te siguruar nje solidaritet nder-sektorial.

FAZA XII: ZBATO, ZBATO, ZBATO
Vazhdo te perdoresh te gjitha mjetet e ketij modeli derisa te arrihet fitorja.

Tirane, 24 tetor 2006

printo | kthehu