Fondacioni "Friedrich Ebert"
Zyra e Tiranes
Rruga: "Abdi Toptani"
Torre Drin, Kati i 8-te
Kutia Postare 1418
Tirana, ALBANIA
Tel.: +355 (4) 22 55 - 539
Tel.+ Fax: +355 (4) 22 50 - 986
e-mail: festiran@fes.org.al



http://www.fes.org.al

Gjermani:
http://www.fes.de
 

“Probleme te sistemit te pensioneve dhe propozime per përmirësimin e tij te metejshem”

Tirane, 22 shtator 2006

Pensionistet perbejne rreth 20% te popullsise se Vendit. Numri i tyre eshte rritur ne menyre te ndjeshme mbas vitit 1990, nderkohe qe niveli i pensionit te tyre ka mbetur ne kuotat e viteve te fundit para tranzicionit. Ceshtja me e mprehte qe duhet te shtrohet per zgjidhje ne kete drejtim eshte: perse shumica derrmuese e pensionisteve te sotem perfitojne nje pension minimal, pavaresisht nga kontributet relativisht te larta (per kohen) qe ata kane paguar rregullisht kur kane qene ne marredhenie pune.

Diskutimi i kesaj problematike me pasoja te rendesishme sociale ishte pikerisht tema e seminarit. Ne ‘te ishin ftuar perfaqesues te sindikatave te pensionisteve dhe nepunesve prane konfederatave kryesore (KSSH, BSPSH), shoqatave te pavarura te pensionisteve, funksionare te Ministrise se Punes dhe Ceshtjeve Sociale, Institutit te Sigurimeve Shoqerore dhe enteve lokale te Sigurimeve si dhe perfaqesues te botes akademike.
 
Gjate prezantimit te pjesemarresve dhe tematikes, dolen ne pah disa probleme shqetesuese per Sindikaten, si: mangesite ne ligjin “Per Sigurimet Shoqerore” dhe mos-zbatimin e tij, parregullsite kronike ne indeksimin e pensioneve, privimi i grupeve te vecanta te popullsise nga pensioni i plote ne rastet e daljes se parakohshme ne pension per shkak te reformes, et. Ne seminar u sollen fakte qe deshmojne per perpjekjet e vazhdueshme te konfederatave Sindikale per zbatimin e drejtesise sociale ne fushen e pensioneve, si: inisiativa per studimin e minimumit jetik qysh ne vitin 2002, bashkautoresia e tyre ne studimin e Strategjise se sigurimeve shoqerore, presioni mbi organet vendimmarrese per eliminimin e “viteve zero” etj.; gjithashtu, BSPSH kerkoi ne vitin 2004 organizimin e nje Referendumi, ne perputhje me Kushtetuten e Shqiperise, per mos rritjen e moshes se daljes ne pension, kerkese qe nuk u pranua. Nga ana tjeter, programet e qeverise aktuale per dyfishimin e pensionit mesatar, duket se nuk po gjejne ende zbatim ne praktike.

Ne referatin hyres (K. Ziso) u trajtua ecuria e kurbes se pensioneve ne vite, sipas sistemit aktual te pensioneve. Si faktore kryesore qe kane ndikuar ne bilancin negativ te ketij sistemi u permenden reduktimi i theksuar i forcave te punes dhe puna e zeze (si pasoje e se ciles “humbasin” rreth 220 miljon $ ne kontributet shoqerore), te cilet kane cuar ne uljen e pergjithshme te kontributit shoqeror deri ne kuoten 1,6:1 (ne vitin 2005). Per ndryshimin imediat te kesaj gjendjeje u kerkua evidentimi transparent i forcave te punes, regjistrimi zyrtar i bizneseve dhe rritja e kredituar e PPB-se, e cila do te sillte efekte afatgjata ne kete drejtim, rregullimi ligjor i “pensionit minimal” dhe nje lufte e vazhdueshme Sindikale per kapjen e perqindjes maksimale te “pensionit te detyrueshem”.

Nga ana e te pranishmeve u bene pyetje te shumta lidhur me shpenzimet suplementare te pensionistit per sherbimet publike dhe llogaritjen reale te “minimumit jetik”, perpunimin e nje strategjie Sindikale, te mbeshtetur ne studime te karakterit ekonomiko-social si dhe u diskutua mbi rekomandimet e ndryshme te botes shkencore per nje sistem me te pershtatshem te pensioneve ne Vend.

Ne referatin e dyte (Prof. I. Gorica) u analizuan dy fenomeve thelbesore nen optiken e harkut kohor 1996-2006: rritja e paperfillshme e pensioneve reale, krahas dyfishimit te pensioneve nominale. Mbi shtresen e pensionisteve rendojne te dy llojet e varferimit: ai relativ, per shkak te polarizimit drastik social-ekonomik te shoqerise shqiptare ne tranzicion, dhe ai absolut, si pasoje e keqmenaxhimit te pasurise shteterore sidomos mbas vitit 1997. Problem i mprehte po behet gjithashtu rritja e vazhdueshme e taksave lokale me 2,5-4,2 % te pensionit mesatar, te cilat rendojne me teper mbi kete shtrese sociale, pa te ardhura suplementare, sidhe mos-rimbursimi i rritjes se energjise elektrike dhe nje pjese te ilaceve te domosdoshme per kete kategori.
Me sy kritik u analizua edhe pergjegjesia e sindikatave, te cilat nuk kane mundur te aktivizojne 20% te potencialit elektoral te shtreses se pensionisteve ne zgjedhjet parlamentare dhe ne ato vendore, kur dihet se pensionistet perbejne aktualisht 35% te elektoratit shqiptar. Si rrugedalje nga kjo gjendje, autori sheh me perparesi bashkimin dhe unifikimin e veprimeve sindikale ne rrafsh konfederatash.

Ne pyetjet dhe diskutimet e te pranishmeve u nenvizuan: mungesa e bashkepunimit institucional midis strukturave studimore te sindikatave me instancat vendimmarrese, kerkesa per nje presion te vazhdueshem mbi Institutin e Sigurimeve Shteterore per zbatimin me korrektese te ligjit administrativ “Per Pensionet” dhe rishikimi i mundesise per studimin e “minimumit jetik” posacerisht per pensionistet. Njekohesisht u kerkua nje njohje e thelluar e problemeve sociale te pensionisteve, qe lidhen me transportin, kampet e pushimit, taksat, etj.
Si rruge per daljen nga kjo gjendje u propozuan: aktivizimi me i madh per keto probleme i perfaqesuesve sindikale ne komisionet e specializuara te Keshillit Kombetar te Punes, ne bordet dhe keshillat administrative te organeve shteterore; bashkepunimi me komisionin Parlamentar perkates (te Shendetesise dhe Ceshtjeve Sociale); sensibilizimi i mediave dhe opinionit te gjere publik; organizimi i tryezave te punes me specialiste te fushave perkates nga ana e federatave dhe sindikatave te pavarura. Si burime te mundshme per shtimin e pensioneve u cilesuan: shtrirja e sistemit te sigurimeve shoqerore ne fermeret, emigrantet, te punesuarit ende te pasiguruar te bizneseve te vogla e te mesme dhe rritja e transparences per fondet e pensioneve.

* * *
Autoret e referateve synuan te japin nje tablo reale te gjendjes dhe sistemit te pensioneve ne Shqiperi, mbeshtetur ne materiale studimore te thelluara dhe interpretim profesional. Megjithate, sipas pjesemarresve, nuk munguan tendencat politizuese te problemit dhe problemi i pensioneve te fshatit nuk zuri vendin e duhur. Nga ana tjeter, referatet kishin diskordance persa i perket synimit Sindikal per permiresimin e kushteve te jeteses se pensionisteve.
Ne seminar ra ne sy mungesa e perfaqesuesve te larte te Ministrise se Punes dhe Ceshtjeve Sociale / Inspektoriatit Shteteror te Punes dhe Institutit te Sigurimeve Shoqerore, cka perben nje test per shkallen e interesimit  te tyre ndaj problemeve te pensionisteve.
Sidoqofte, ecuria e seminarit me diskutime konkrete dhe ne fryme kritike jo vetem ndaj vendimeve qeveritare por edhe ndaj punes se Sindikates, beri qe te vleresohej pozitivisht. Me kete rast, pjesemarresit theksuan edhe nje here mbeshtetjen efektive te Fondacionit “Friedrich Ebert” per organizimin e seminareve te tilla ne frymen e Dialogut Social.

* * *

Ne fund te seminarit u kerkua hartimi i nje rezolute me propozimet konkrete te diskutuara ne seminar, si ceshtja e “pensioneve minimale”, permiresimi i sistemit te kompensimit, rillogaritja e “minimumit jetik” per pensionistet etj, e cila t’i dergohet instancave te larta vendimmarrese, duke kerkuar realizem ne kushtet e sotme objektive. Gjithashtu u deklarua se problematika e trajtuar do te shtrihet dhe faktohet me mire ne qarqet sindikale deri ne nivelin e organizatave te bazes.

printo | kthehu  

Informacione të vlefshme

Dialogu mbi globalizimin

kliko për më shumë

Revista per Politike Nderkombetare dhe Ekonomi

kliko për më shumë

Programi i bursave
kliko për më shumë

Projekt Rajonal
Marredheniet e punes dhe dialogu social ne Evropen juglindore

Njihuni me aktivitetet

Nentor 2007
Tetor 2007
Shtator 2007
Korrik 2007
Qershor 2007
Maj 2007
Prill 2007
Mars 2007
Shkurt 2007

Viti 2007

Viti 2006

Viti 2005

Mbi kulturën politike në Shqipëri

• Dritëro Agolli (sh)
• Rexhep Mejdani (a)
• Ilir Meta (a)