Fondacioni "Friedrich Ebert"
Zyra e Tiranes
Rruga: "Abdi Toptani"
Torre Drin, Kati i 8-te
Kutia Postare 1418
Tirana, ALBANIA
Tel.: +355 (4) 22 55 - 539
Tel.+ Fax: +355 (4) 22 50 - 986
e-mail: festiran@fes.org.al

http://www.fes.org.al

Gjermani:
http://www.fes.de

Liria e gazetarit fillon te kontrata me punëdhënësin

Aleksandër Çipa
Kryetar i Sindikatës “Unioni i Gazetarëve Shqiptarë”

Eshtë një lajm i shpeshtë, por që rrallë, shumë rrallë, botohet ose emetohet, prej vetë gazetareve, prej vetë editorëve dhe drejtuesve të mediave. Në ato raste, kur botohet, lajmi është formuluar prej vetë botuesve dhe është faqosur po prej tyre, sipas tyre.

E kemi fjalën për lëvizjet e shpeshta dhe pa u publikuar motivet reale, të drejtorëve, kryeredaktorëve dhe redaktorëve përgjegjës nga shtypi i shkruar dhe mediat audiovizive. Në mediat shqiptare mesatarisht lëviz nga vendi i punës një reporter në 15 ditë, një kryeredaktor në 6 muaj dhe një redaktor në 2 muaj. Në mediat tona ndryshojnë vend pune 10 punonjës në muaj.

Mjaftojnë këto shifra, për të konceptuar kushdo se c’po ndodh me marrëdhëniet e punëdhënies dhe punëmarrjes në tregun mediatik shqiptar. Dhe fjala është për atë treg që përfshin gazetat me qarkullim kombëtar dhe mediat audiovizive qofshin ato publike, qofshin private. Nëse do të inkuadronim edhe mediat dhe shtypin lokal të vendit, atëhere, faktet janë edhe më skandaloze. Kjo pamje, mund të konsiderohet aktualisht më dramatikja në gjithë tregun mediatik të Europës Juglindore. Gazetarët shqiptarë në vecanti dhe punonjësit mediatikë në përgjithësi, janë sot individët qindramijë të një realiteti pune në të zezë. Investimi dhe profesionalizmi i tyre dokumentohen dukshëm përmes ekraneve, faqeve të shtypit të përditshëm, por fatkeqësisht është shumë e vështirë të dokumentohen dhe legalizohen me dokumenta ligjorë, të noterizuar dhe të vlefshme për cdo përplasje juridike, apo pretendim mes palëve. Eshtë kjo arsyeja që në Shqipërinë e këtyre 17 vjetëve kemi vetëm dy procese gjyqësore mes punëdhënësit dhe punëmarrësit mediatik, të cilët kanë përfunduar me tërheqje për shkak të mirëkuptimit të arritur mes dy palëve. Në njërin prej këtyre proceseve, presionin e vet ka ushtruar edhe Sindikata “Unioni i Gazetarëve”.

Ky treg i zi pune në vendin tonë ka marrë përmasat e një grope të rrezikshme. Kjo gropë e zgjeruar vit pas viti, me thëllësi në shtim, po e lëkund gjithnjë e më tepër integritetin dhe qëndrueshmërinë e lirisë së fjalës dhe të mediave në vend. Për shkaqe të njohura e të panjohura, ky realitet rrallë, shumë rrallë, është vënë në focus të punës së institucioneve ndërkombëtare të akredituara në vend, rrallë dhe shumë rrallë, është përshkruar në raportet e institucioneve të larta të vendit, edhe pse shpesh prej përfaqësuesve dhe organizatave tona është konstatuar me trishtim si i pandryshueshëm.

Ky realitet, qëllimisht është anashkaluar dhe loja në kurriz të mediave vazhdon në kapituj pa fund. Kjo lojë vazhdon përditë. Shpresa për ndërprerjen e saj natyrisht që është e hapur.

Sindikata “Unioni i Gazetarëve” prej disa muajsh ka hartuar, konsultuar dhe shumëdiskutuar një document konkret, i munguar si i tillë prej 17 vjetësh, në tregun e punëdhënies dhe punëmarrjes mediatike. Eshtë fjala për draftin e një “Marrëveshjeje Punësimi Tip” (kolektive). Kjo marrëveshje është konsultuar dhe trajtuar, së pari, brenda komunitetit tonë. Ka qarkulluar dhë qarkullon për të përfituar vërrejtje dhe sugjerime nga gjithë komuniteti i gazetarëve dhe përfaqësuesve të medias në vend. Eshtë një document i krahasueshëm me modelin e aplikuar në vende të Europës, një doklument i cili u implementua dhe po respektohet aktualisht edhe në vende me realitet paraprirës si ky i yni në Bullgari, Hungari etj.
Ky document i konsultuar me grup juristësh që njohin realitetin mediatik të vendit, me ekspertë të tregut të punës si dhe specialist të Kodit të Punës, pas nënshkrimit, brenda këtij viti, të një marrëveshjeje bashkëpunimi me Ministrinë e Punës, Cështjeve Sociale dhe Shanseve të Barabarta dhe Sindikatës “Unioni I gazetarëve”, do të nisë të implementohet për të gjitha subjektet dhe operatorët mediatikë të vendit. Kjo ofertë, e theksojmë e para e këtij lloji, cel siparin e një marrëdhënieje të re, të institucionalizuar mes punëdhënësve dhe punëmarrësve në tregun mediatik shqiptar. Implementimi i këtij dokumenti, është një tregues konkret i standartizimit dhe i flakjes së informalitetit.

“Unioni i Gazetarëve” në solidaritetin e natyrshëm me kërkesat dhe presionin që ushtrojnë institucionet ndërkombëtare për rregullimin e marrëdhënieve ligjore në vend, për krijimin e hierarkisë së rregullit dhe ligjit dhe në marrëveshje të vazhdueshme me institucionet e vendit, por më së shumti në dialog të parreshtur me komunitetin e pronarëve dhe poseduesve të mediave, do të bëjë të mundur që vitin e ardhshëm të kemi një situatë të re.

Fushata jonë për nënshkrime nominale të kontratës së punës, për mbërritjen e Inspektoriatit të Lartë të Punës edhe në sektorin mediatik dhe ushtrimin e detyrës prej inspektorëve të tij, janë një aspect me rëndësi jetike për vetë shtypin dhe mediat. Në këtë fushatë ne kemi inkuadruar tashmë një dialog shumëpalësh, një bashkëbisedim intensive me pronarët dhe përfaqësuesit e shumtë të mediave, me investitorë të njohur në tregun mediatik të vendit, por edhe me asosacione ndërkombëtare të gazetarëve dhe lëvizjes sindikale. Dialogu ynë do të jetë më këmbëngulës me Parlamentin,Qeverinë,Institucionet që monitorojnë dhe drejtojnë mediat publike. Në adresë të mediave publike, “Unioni I gazetarëve”, do të intensifikojë kërkesat e veta, duke qenë edhe më të specifikuara, pasi brenda tyre ruhet kontinuiteti i një informaliteti të patolerueshëm.

Dialogu ynë i ardhëm për këtë qëllim, natyrisht që përfshin edhe vështirësi gati të pakapërcyeshme, pengesa dhe qëndrime kokëforta, por objektivi ynë është që në Shqipërinë e tranzicionit ndryshe, së pari të shohim mediat ndryshe. Për t’i parë ndryshe këto media, nga kjo e shkuar e afërt, duhet që vetë gazetarët dhe gjithë punonjësit e tyre, të kenë arritur pasjen e marrëdhënieve të reja, të fiksuara në mënyrë ligjore në akt-marrëveshjet e punëdhënies dhe punëmarrjes. Kur ta kemi arritur këtë ditë për të gjithë dhe për cdo media, atëhere njëzëri do të pranojmë se demokracia dhe një aspect themelor i shtetit të së drejtës, ka dalë nga kthetrat e informalizmit dhe dhunimi dramatik për shkak të mentalitetit të mbartur.

Liria e gazetarit dhe editorit, gjithmonë fillon tek kontrata ligjore e tij me punëdhënësin.

printo | kthehu